Ai Saathi For Educators: महाराष्ट्रातील इयत्ता 1ली ते 12वी पर्यंत च्या विद्यार्थ्यांना शिकवणाऱ्या शिक्षकांसाठी ‘AI Saathi for Educators’ हा ऑनलाइन प्रशिक्षण कोर्स सुरू करण्यात आला आहे. या कोर्ससाठी प्रवेश घेण्याची मुदत वाढवण्यात आली असून 30 सप्टेंबर 2026 ही प्रवेशाची अंतिम तारीख असून कोर्स पूर्ण करण्यासाठी 31 ऑक्टोबर 2026 पर्यंत वेळ देण्यात आला आहे.
- AI साथी कोर्सच्या महत्त्वाच्या तारखा
- ‘AI साथी’ कोर्स नेमका काय आहे?
- हा कोर्स कोणासाठी आहे?
- AI साथी कोर्समध्ये काय शिकवले जाते?
- 1. Artificial Intelligence म्हणजे काय?
- 2. Machine Learningची ओळख
- 3. Prompting
- 4. अध्यापन नियोजन
- 5. अध्ययन साहित्य आणि मूल्यांकन
- शिक्षकांना AIचा प्रत्यक्ष कामात काय उपयोग होऊ शकतो?
- या कोर्ससाठी 4 तासांचे CPD श्रेय का महत्त्वाचे आहे?
- मोबाईलवरून AI साथी कोर्स कसा करायचा?
- लॅपटॉप किंवा संगणकावरून कोर्स करता येईल का?
- AI साथी कोर्सची अधिकृत थेट लिंक
- शिक्षकांनी आत्ताच काय करावे?
- एक महत्त्वाची गोष्ट लक्षात ठेवा
- थोडक्यात
AI म्हणजे काय, मशीन लर्निंग म्हणजे काय, शिक्षकांना AI चा अध्यापनात कसा उपयोग करता येतो, प्रभावी Prompt कसा लिहायचा आणि AI चा सुरक्षित व जबाबदार वापर कसा करायचा, याची प्राथमिक माहिती या प्रशिक्षणातून दिली जाते. SCERT महाराष्ट्राच्या अधिकृत परिपत्रकानुसार या कोर्ससाठी 4 तासांचे CPD प्रशिक्षण निश्चित करण्यात आले आहे.
📢 एआय संबंधित नवीन आणि उपयोगी माहितीसाठी Ai Shikshan ला Google वर प्राधान्य असलेले स्रोत मध्ये जोडा.
AI साथी कोर्सच्या महत्त्वाच्या तारखा
| बाब | तारीख |
| प्रवेशाची अंतिम तारीख | 30 सप्टेंबर 2026 |
| कोर्स पूर्ण करण्याची अंतिम तारीख | 31 ऑक्टोबर 2026 |
| CPD प्रशिक्षण श्रेय | 4 तास |
| कोर्स | AI Saathi for Educators |
| व्यासपीठ | DIKSHA |
मूळ SCERT परिपत्रकात प्रवेशासाठी 31 ऑगस्ट आणि कोर्स पूर्ण करण्यासाठी 30 सप्टेंबर अशी मुदत होती. त्यानंतर प्रवेशाची मुदत 30 सप्टेंबर आणि कोर्स पूर्ण करण्याची मुदत 31 ऑक्टोबर 2026 करण्यात आली.
‘AI साथी’ कोर्स नेमका काय आहे?
AI Saathi for Educators हा शिक्षकांना कृत्रिम बुद्धिमत्तेची मूलभूत ओळख करून देणारा ऑनलाइन प्रशिक्षण कोर्स आहे.
हा कोर्स SCERT महाराष्ट्राने Kotak Education Foundation च्या सहकार्याने विकसित केला असून DIKSHA Portal वर उपलब्ध करून देण्यात आला आहे. या प्रशिक्षणामध्ये AI आणि Machine Learning च्या मूलभूत संकल्पना, शिक्षणातील AIचा वापर तसेच AI साधनांचा सुरक्षित, जबाबदार आणि नैतिक वापर याबाबत मार्गदर्शन केले जाते.
सोप्या भाषेत सांगायचे तर, शिक्षकांनी AIकडे केवळ नवीन तंत्रज्ञान म्हणून न पाहता त्याचा अध्यापन आणि दैनंदिन शैक्षणिक कामामध्ये योग्य पद्धतीने वापर कसा करायचा, हे समजून घेणे हा या कोर्सचा मुख्य उद्देश आहे.
हेही वाचा: Ganesh Chaturthi AI Photo Editing Prompts 2026: जबरदस्त फोटो बनवा 8K मध्ये.
हा कोर्स कोणासाठी आहे?
SCERTच्या शिक्षकांसाठीच्या अधिकृत परिपत्रकानुसार इयत्ता 1ली ते 12वीपर्यंत अध्यापन करणाऱ्या सर्व शिक्षकांसाठी हा कोर्स पूर्ण करणे आवश्यक आहे.
शिक्षण विभागातील इतर अधिकारी आणि कर्मचाऱ्यांसाठी SCERTने स्वतंत्र सूचना जारी केल्या आहेत. त्यामुळे शिक्षकांसाठीच्या या लेखाचा मुख्य फोकस इयत्ता 1ली ते 12वीच्या शिक्षकांवर आहे.
AI साथी कोर्समध्ये काय शिकवले जाते?
या प्रशिक्षणामध्ये AIची केवळ ओळख करून दिली जात नाही, तर शिक्षकांच्या प्रत्यक्ष कामात त्याचा उपयोग कुठे व कसा होऊ शकतो, हे समजावून सांगितले जाते.
1. Artificial Intelligence म्हणजे काय?
AI म्हणजे अशी तंत्रज्ञान प्रणाली जी काही कामांमध्ये मानवी बुद्धिमत्तेसारखी प्रक्रिया करण्यास मदत करते. AIचा आपल्या दैनंदिन जीवनात कुठे-कुठे वापर होतो, याची प्राथमिक माहिती कोर्समध्ये दिली जाते.
2. Machine Learningची ओळख
Machine Learning ही AIशी संबंधित महत्त्वाची संकल्पना आहे. संगणकाला माहिती आणि उदाहरणांच्या आधारे शिकवण्याची ही पद्धत नेमकी कशी काम करते, याची मूलभूत माहिती शिक्षकांना मिळते.
3. Prompting
AI कडून योग्य उत्तर किंवा परिणाम मिळवण्यासाठी योग्य सूचना म्हणजेच Prompt कसा लिहायचा, याची ओळख या प्रशिक्षणात करून दिली जाते.
शिक्षकांसाठी हा भाग विशेष उपयोगी ठरू शकतो. उदाहरणार्थ, नोट्स तयार करणे, प्रश्नपत्रिका तयार करणे किंवा एखादा विषय विद्यार्थ्यांना शिकवण्यापूर्वी AIकडून सोप्या भाषेत कसा समजावून घ्यायचा ते समजते.
4. अध्यापन नियोजन
AIच्या मदतीने अध्यापन अधिक नियोजनबद्ध करण्यासाठी त्याचा उपयोग कसा करता येतो, याबाबत मार्गदर्शन केले जाते.
5. अध्ययन साहित्य आणि मूल्यांकन
अध्यापनासाठी आवश्यक साहित्य तयार करणे तसेच विद्यार्थ्यांच्या मूल्यमापनासाठी AIचा योग्य वापर कसा करता येऊ शकतो, याची माहिती दिली जाते.
6. AIचा सुरक्षित आणि नैतिक वापर
AI वापरताना गोपनीयता, सुरक्षितता आणि जबाबदारी यांचा विचार करणे महत्त्वाचे आहे. त्यामुळे Responsible AI म्हणजेच AIचा जबाबदार, सुरक्षित आणि नैतिक वापर यावरही प्रशिक्षण दिले जाते.
शिक्षकांना AIचा प्रत्यक्ष कामात काय उपयोग होऊ शकतो?
AIचा योग्य वापर केल्यास शिक्षकांच्या अनेक दैनंदिन कामांमध्ये मोठी मदत होऊ शकते.
उदाहरणार्थ, एखादा विषय सोप्या भाषेत समजून घेणे, अध्ययन साहित्य तयार करणे, प्रश्नपत्रिका तयार करणे, माहितीचे विश्लेषण करणे, सादरीकरणासाठी सामग्री तयार करणे किंवा अहवाल लेखन यांसारख्या कामांमध्ये AI साधनांचा उपयोग करता येतो.
मात्र AIने तयार केलेली माहिती तशीच विद्यार्थ्यांना देण्याऐवजी शिक्षकांनी ती तपासणे आणि आवश्यक ते बदल करणे महत्त्वाचे आहे. AIकडून मिळालेली प्रत्येक माहिती अचूक असेलच असे नाही त्यासाठी ती स्वतः तपासणे महत्वाचे आहे.
हेही वाचा: 1980s Photo Prompt ChatGPT: फोटोला 80s Retro Look देण्यासाठी 10+ जबरदस्त AI Prompts.
या कोर्ससाठी 4 तासांचे CPD श्रेय का महत्त्वाचे आहे?
SCERTच्या अधिकृत परिपत्रकानुसार AI Saathi for Educators कोर्ससाठी 4 तासांचे CPD प्रशिक्षण श्रेय निश्चित करण्यात आले आहे. हे राष्ट्रीय शैक्षणिक धोरण 2020च्या संदर्भातील सतत व्यावसायिक विकास प्रशिक्षणाशी जोडलेले आहे.
त्यामुळे हा केवळ AIची माहिती देणारा ऑनलाइन कोर्स नसून शिक्षकांच्या प्रशिक्षणाचा एक भाग आहे.
मोबाईलवरून AI साथी कोर्स कसा करायचा?
मोबाईलवरून कोर्स करण्यासाठी सर्वप्रथम DIKSHA Appमध्ये नोंदणी करून प्रोफाइल पूर्ण करावे.
- मोबाईलमध्ये DIKSHA App डाउनलोड करा.
- आवश्यक माहिती भरून नोंदणी करून Login करा.
- आपले प्रोफाइल पूर्ण करा.
- त्यानंतर DIKSHA Courses Appचा वापर करून AI Saathi for Educators कोर्समध्ये प्रवेश घ्या.
- कोर्समधील आवश्यक भाग पूर्ण करा.
- कोर्स यशस्वीरीत्या पूर्ण झाल्यानंतर मिळणारे प्रमाणपत्र सेव करून ठेवा.
लॅपटॉप किंवा संगणकावरून कोर्स करता येईल का?
होय. Laptop किंवा Desktopच्या Browserमधूनही हा कोर्स करता येतो.
यासाठी DIKSHAच्या संकेतस्थळावर नोंदणी करून Login करावे. Login केल्यानंतर DIKSHA Courses या विभागात जाऊन “AI Saathi for Educators” हा कोर्स निवडावा त्यानंतर कोर्समध्ये Enroll करून प्रशिक्षण सुरू करता येते.
जर DIKSHA Appवर आधीच त्याच ई-मेल आयडीने नोंदणी केली असेल तर त्याच Loginचा वापर करता येतो.
AI साथी कोर्सची अधिकृत थेट लिंक
AI Saathi for Educators: Direct Course Link
DIKSHA Portal: https://diksha.gov.in/
DIKSHA App Link: https://play.google.com/store/apps/details?id=in.gov.diksha.app
कोर्स पूर्ण केल्यानंतर काय मिळेल?
कोर्स यशस्वीरीत्या पूर्ण केल्यानंतर डिजिटल प्रमाणपत्र मिळते. SCERTच्या सूचनांनुसार हे प्रमाणपत्र डाउनलोड करून जतन करण्यास सांगण्यात आले आहे.
शिक्षकांनी आत्ताच काय करावे?
जर तुम्ही अद्याप AI साथी कोर्समध्ये प्रवेश घेतलेला नसेल तर 30 सप्टेंबर 2026 पूर्वी प्रवेश घेणे महत्त्वाचे आहे.
प्रवेश घेतल्यानंतर संपूर्ण कोर्स पूर्ण करण्यासाठी 31 ऑक्टोबर 2026 पर्यंत वेळ आहे. त्यामुळे शेवटच्या दिवसापर्यंत थांबण्यापेक्षा आधीच Login करून कोर्स सुरू करणे अधिक योग्य ठरेल.
एक महत्त्वाची गोष्ट लक्षात ठेवा
AIचा वापर करताना केवळ AIने दिलेले उत्तर योग्य आहे असे गृहीत धरू नका. विशेषतः विद्यार्थ्यांशी संबंधित माहिती, वैयक्तिक माहिती किंवा शैक्षणिक निर्णयांमध्ये AIचा वापर करताना गोपनीयता, अचूकता आणि जबाबदारी महत्त्वाची आहे.
याच कारणामुळे AI साथी कोर्समध्ये AIच्या उपयोगाबरोबरच त्याचा सुरक्षित आणि नैतिक वापर यावरही भर देण्यात आला आहे.
हेही वाचा: चीनचा BRICS मध्ये मोठा AI गेम! थेट अमेरिकेला देणार टक्कर?.
थोडक्यात
‘AI Saathi for Educators’ हा महाराष्ट्रातील शिक्षकांसाठी तयार करण्यात आलेला AI प्रशिक्षण कोर्स आहे. इयत्ता 1ली ते 12वीच्या शिक्षकांनी हा कोर्स पूर्ण करणे आवश्यक असून तो DIKSHAवर उपलब्ध आहे.
प्रवेशाची अंतिम तारीख — 30 सप्टेंबर 2026
कोर्स पूर्ण करण्याची अंतिम तारीख — 31 ऑक्टोबर 2026
CPD श्रेय — 4 तास
AI, Machine Learning, Prompting, अध्यापनातील AIचा उपयोग आणि Responsible AI यासारख्या विषयांची मूलभूत माहिती या प्रशिक्षणातून मिळते. त्यामुळे AIचा वापर शिक्षणात कसा आणि किती जबाबदारीने करायचा, हे समजून घेण्यासाठी हा कोर्स शिक्षकांसाठी उपयुक्त आहे.
तुम्ही अजून AI साथी कोर्समध्ये प्रवेश घेतला नसेल, तर 30 सप्टेंबरपूर्वी नोंदणी करायला विसरू नका.
