एखाद्या जाहिरातीत झळकण्यासाठी किंवा व्हिडिओमध्ये मॉडेलिंग करण्यासाठी पूर्वी स्टुडिओमध्ये जाऊन तासन् तास शूटिंग करावे लागायचे. पण आता कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI) मुळे हे जग पूर्णपणे बदलले आहे.
आता स्वतः कुठेही न जाता, केवळ स्वतःचा चेहरा AI कंपन्यांना भाड्याने (Licensing) देऊन सामान्य लोक लाखो रुपयांची कमाई करत आहेत. चीनमध्ये सध्या हा नवा ट्रेंड तुफान गाजत असून, यामुळे डिजिटल जगात एकच खळबळ उडाली आहे.
📢 एआय संबंधित नवीन आणि उपयोगी माहितीसाठी Ai Shikshan ला Google वर प्राधान्य असलेले स्रोत मध्ये जोडा.
नेमकी ही नवी भानगड काय आहे आणि एका चेहऱ्याची किंमत लाखो रुपयांत कशी ठरतेय? जाणून घेऊया अगदी सोप्या भाषेत.
प्रत्यक्ष शूटिंगची गरज नाही; बना ‘डिजिटल ॲक्टर’!
साउथ चायना मॉर्निंग पोस्ट (SCMP) च्या ताज्या रिपोर्टनुसार, चीनमध्ये अशा काही टेक कंपन्या सुरू झाल्या आहेत, जिथे सामान्य नागरिक आपल्या चेहऱ्याचे ‘डिजिटल ॲक्टर प्रोफाईल’ (Digital Actor Profile) तयार करू शकतात.
हेही वाचा: AI ‘Kill Switch बद्दल ३ मोठे गैरसमज; जाणून घ्या खर काय आहे!.
याचा साधा अर्थ असा:
तुम्ही तुमचा फोटो आणि ओळख या प्लॅटफॉर्मवर नोंदवता.
जाहिरात कंपन्या, गेम डेव्हलपर्स किंवा शॉर्ट फिल्म निर्माते चेहरा पसंत करतात.
तुमचा चेहरा एआयच्या साहाय्याने थेट त्यांच्या व्हिडिओ किंवा ॲनिमेशनमध्ये वापरला जातो.
तुम्हाला कुठेही जायची गरज नसते; घरबसल्या तुमच्या खात्यात मानधन जमा होते!
एका चेहऱ्याची किंमत ₹३५ हजारांपासून थेट ₹१४ लाखांपर्यंत!
यातून नक्की किती कमाई होते, याचे एक प्रत्यक्ष उदाहरण समोर आले आहे.
एका सामान्य बँक कर्मचाऱ्याचा चेहरा एका जाहिरात एजन्सीने अवघ्या ३ दिवसांत ७ वेगवेगळ्या जाहिरातींसाठी वापरला. या बदल्यात त्या कर्मचाऱ्याला २,५०० युआन (म्हणजेच अंदाजे ₹३५,००० भारतीय रुपये) मिळाले.
कमाल फी ₹१४ लाख: काही हाय-प्रोफाईल डिजिटल प्लॅटफॉर्मवर चेहऱ्याची कमाल फी ९९,९९९ युआन (सुमारे ₹१४ लाख रुपये) पर्यंत लिस्ट करण्यात आली आहे.
चेहरा कुठे वापरला जाणार, कोणत्या ब्रँडसाठी वापरला जाणार आणि किती काळासाठी वापरला जाणार, यावर ही रक्कम ठरते.
“आपला चेहरा कुठे वापरायचा?” हे लोक स्वतः ठरवू शकतात!
यातील सर्वात मोठे वैशिष्ट्य म्हणजे लोक त्यांच्या चेहऱ्यावर स्वतःच्या अटी घालू शकता. उदाहरणार्थ:
माझा चेहरा फक्त शैक्षणिक किंवा गेमिंग व्हिडिओमध्येच वापरावा.
माझा चेहरा कोणत्याही वादग्रस्त किंवा अश्लील जाहिरातीत वापरता येणार नाही.
चेहऱ्याचा वापर ठरावीक महिन्यांसाठीच असेल; त्यानंतर पुन्हा नवीन परवाना (License) घ्यावा लागेल.
सर्वात महत्त्वाचे म्हणजे, चेहऱ्याचा व्हिडिओमध्ये वापर करणे आणि AI मॉडेलला ट्रेनिंग देण्यासाठी तुमचा डेटा वापरणे या दोन पूर्णपणे वेगळ्या गोष्टी आहेत. तुमच्या स्पष्ट संमतीशिवाय कंपन्या तुमचा डेटा AI ट्रेनिंगसाठी वापरू शकत नाहीत.
पण यात धोके काय आहेत?
पैसे कमावण्याचा हा मार्ग ऐकायला जितका सोपा वाटतो, तितकेच त्याचे धोकेही मोठे आहेत:
ओळखीची चोरी (Identity Theft): चेहरा एकदा डिजिटल झाला की त्याचा डीपफेक (Deepfake) किंवा गैरवापर होण्याची भीती नेहमीच असते.
कायदेशीर गुंतागुंत: जर त्या जाहिरातीत काही गैरप्रकार घडला, तर कायदेशीर कारवाई कोणावर होणार? चेहरा देणाऱ्यावर की AI कंपनीवर?
कायमस्वरूपी डेटा: डिजिटल जगात अपलोड झालेला डेटा पूर्णपणे डिलीट करणे कठीण असते.
भारतातही हे सुरू होणार का?
सध्या हे चीनमध्ये प्राथमिक टप्प्यात आहे. भारतात अद्याप अशा प्रकारची अधिकृत फेस-लायसन्सिंग सिस्टीम सामान्य लोकांसाठी सुरू झालेली नाही.
परंतु, ज्या वेगाने भारतात एआयचा प्रसार होत आहे, ते पाहता आगामी काळात डिजिटल ओळख, चेहरा आणि आवाजाच्या हक्कांबाबत (Digital Rights) नवीन नियम आणि अशा प्रकारच्या कमाईच्या संधी भारतीय तरुणांसाठीही खुल्या होण्याची शक्यता नाकारता येत नाही.
